Nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn zozo é

Hlɔnhlɔn zozo tɔn, ɖó é nyí ɖokpo ɖò hlɔnhlɔn taji hugǎn e gbɛtɔ́ lɛ nɔ zán lɛ é mɛ wutu ɔ, è nɔ má ɛ ɖó alɔkpa atɔn mɛ tawun sɔgbe xá nǔgbododó azɔ̌wiwa tɔn tɔn lɛ: hlɔnhlɔn ɖiɖó ɖò hlɔnhlɔn mɛ, hlɔnhlɔn ɖiɖó ɖò hlɔnhlɔn mɛ (phase changement), kpo hlɔnhlɔn ɖiɖó ɖò hlɔnhlɔn ɖiɖó mɛ kpo. E nɔ ɖu 40% jɛ 50% hlɔnhlɔn e è nɔ zán ɖò vivɔnu é tɔn, bɔ azɔ̌wiwa tɔn lɛ nɔ gɔ́ngɔ́n tawun-. Ðò tuto hlɔnhlɔn ɖiɖó kpo hlɔnhlɔn zinzan kpo tɔn e ɖò ayǐ dìn é mɛ ɔ, ɖibla nyí hlɔnhlɔn huzuhuzu sín tuto lɛ bǐ wɛ nɔ byɔ hlɔnhlɔn zozo tɔn. É ɖò mɔ̌ có, ɖó hlɔnhlɔn e è ma sixu gɔn ǎ é wutu ɔ, è nɔ zán nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn zozo é tlɔlɔ dó hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ jí ǎ (é wɛ nyí ɖɔ, ninɔmɛ ɖěɖee mɛ nǔ e è nɔ byɔ mɛ é kpo ee è nɔ tɔ́n sín mɛ é kpo bǐ nyí hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn tɔn ɖè lɛ é). É nyɔ́ wà ɔ, è nɔ zán ɛ hwɛhwɛ dó bló nǔ e nɔ dɔn hlɔnhlɔn wá é ɖé ɖó kpɔ́, alǒ è nɔ zán dó bló tuto zozo tɔn lɛ kpowun.

Yozo hɛn ɖ'ayi mɛ ganji

Nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn zozo ɖó te é nyí wlɛnwín ɖé bo nɔ hɛn zozo bo nɔ lɛ́ ɖè tɔ́n gbɔn huzuhuzu e ɖò nǔ ɖé sín zozo mɛ lɛ é zinzan gblamɛ. Nǔ e é nɔ wà é bɔkun tawun: è nɔ hɛn zozo alǒ ɖè è tɔ́n gbɔn nǔ e ɖò tɛntin é ɖiɖó zozo alǒ fífá gblamɛ. Ðò nǔwiwa enɛ hwenu ɔ, nǔ e ɖò nǔ ɔ mɛ é nɔ ɖyɔ ɖò nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ chimie é mɛ ǎ, alǒ, è nɔ ɖyɔ akpáxwé tɔn ǎ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖu ɖò tutoblonunu ɔ bǐ jí bɔ é nɔ bɔwǔ bɔ è na w’azɔ̌ ganji. Gɔ́ na ɔ, nǔ e nɔ hɛn zozo mɔ̌hun lɛ é gègě tíìn bɔ è nɔ mɔ ye ɖò akwɛ kpɛɖé mɛ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ ye nyɔ́ zán nú azɔ̌ ɖaxó ɖaxó-. Nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ enɛ e zin tawun é kɛɖɛ wɛ é nyí ǎ, loɔ, é lɛ́ xlɛ́ ɖɔ è sixu zán ɖò ali gègě nu. É ɖò mɔ̌ có, zozo hɛn ɖ’ayǐ ɖò linlin mɛ nɔ lɛ́ mɔ tagba ɖé lɛ, ɖi hlɔnhlɔn kpɛɖé, azɔ̌wanú lɛ sín ɖaxó, zozo ɖaxó e nɔ hɛn bú ɖò hwenu línlín -hɛn ɖ’ayǐ hwenu é, kpo zozo e nɔ tɔ́n sín mɛ é e ma nɔ nɔte ǎ é kpo. È sixu má nǔ e nɔ hɛn zozo ɖó te lɛ é dó alɔkpa wè mɛ ɖò ali ɖaxó ɖé nu: nǔ e ɖò sìn mɛ é kpo ee ɖò syɛnsyɛn é kpo. Nǔ e è nɔ zán dó hɛn zozo e ɖò sìn mɛ lɛ é ɖíe: sin‚ ami e nɔ hɛn zozo é‚ jɛ̌ xúxú‚ kpodó gan sinnɔ kpó. Ðò nǔ enɛ lɛ mɛ ɔ, è nɔ zán sìn, ɖó é nɔ hɛn mɛ ɖó ayijayǐ mɛ ganji bo nɔ lɛ́ nɔte, bo nɔ lɛ́ zán lee é nɔ hɛn zozo ɖó é ma nɔ hugǎn 100 degrés ǎ é wutu ɔ, è nɔ zán ɖò tuto sin zozo tɔn hwesivɔ tɔn lɛ kpo zozo tɛnmɛ tɛnmɛ tɔn lɛ kpo mɛ. Amì zozo tɔn lɛ, kpodo hlɔnhlɔn yetɔn ɖagbeɖagbe e nɔ hɛn zozo wá é kpo kpodo zozo ɖaxó e nɔ w’azɔ̌ é kpo ɔ, è ko zán ɖò azɔ̌wanú zozo hɛn ɖ’ayǐ tɔn e ɖò tɛntin - kpo ee ɖò jǐ é kpo mɛ; É ɖò mɔ̌ có, akwɛ e ye nɔ xɔ é, lee ye nɔ fyɔ́ gbɔn é, kpo awě e ye sixu xò ɖò tutoblonunu e è sú lɛ é mɛ é kpo zɔ́n bɔ è jɛ nǔ ɖevo e nyɔ́ hugǎn lɛ é ɖyɔ ye jí kpɛɖé kpɛɖé. É ɖò mɔ̌ có, jɛ̌ e è hɛn xú lɛ é, kpodo hlɔnhlɔn yetɔn e hwe é kpo, hlɔnhlɔn e ye ɖó é, hlɔnhlɔn e ye nɔ hɛn zozo ɖaxó é, ee ma nɔ fyɔ́ ǎ é, kpodo aɖǐ e ma nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ é kpo nɔ w’azɔ̌ ganji ɖò jɔhɔn e sɔgbe xá jɔhɔn ɖaxó lɛ é mɛ, bo nɔ lɛ́ xɔ akwɛ tawun ǎ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ kpɔ́n ye dó mɔ jɔhɔn ɖagbe hugǎn ɖé. Amɔ̌, enyi jɔhɔn e ɖò fí ɔ é syɛn tawun ɔ, jɛ̌ e è hɛn xú é sixu hɛn tutoblonunu lɛ kpo nǔ e cá kàn xá ye lɛ é kpo gblé, bɔ enɛ na byɔ ɖɔ è ni ba dò nú nǔ d’eji, bo lɛ́ bló bɔ lee ye nɔ sɔgbe xá gan e ma nɔ xú ǎ é gbɔn é kpo lee ye nɔ ɖí xwi xá zozo gbɔn é kpo na nyɔ́ hugǎn. Gan e ɖò sìn mɛ lɛ é, ɖó ye nɔ hɛn zozo ɖaxó ɖé wutu ɔ, è nɔ kpɔ́n ye dó mɔ nǔ e sixu hɛn zozo ɖaxó (hu 600 degrés ) é ɖé; é ɖò mɔ̌ có, ɖó nǔ e ye nɔ wà lɛ é wutu ɔ, è ɖó na lɛ́ bló nǔ ɖevo lɛ bo na dó sixu bló bɔ tutoblonunu ɔ na w’azɔ̌ ganji, bɔ akwɛ e ye nɔ sú é nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ ɖò nǔ ba kpɔ́n sín akpáxwé nukɔntɔn lɛ mɛ.

Nǔ e è nɔ zán dó hɛn zozo syɛnsyɛn lɛ é ɖíe: beton‚ só‚ kpo blǐki e ma nɔ fyɔ́ ǎ lɛ kpo. Enyi è sɔ́ nǔ e nɔ hɛn jɔhɔn syɛnsyɛn lɛ é jlɛ́ dó nǔ e nɔ hɛn jɔhɔn syɛnsyɛn lɛ é wu ɔ, ye sixu w’azɔ̌ ɖò jɔhɔn ɖaxó mɛ, bo lɛ́ hɛn jɔhɔn gègě ɖó tɛn ɖokpo ɔ mɛ, enɛ wɛ nyí ɖɔ nǔ e è nɔ zán lɛ é na hwe d’eji, bɔ akwɛ e è nɔ zán é bǐ na lɛ́ jɛ dò.

Zozo hwláhwlá (ɖyɔɖyɔ ɖò fazɛ mɛ) zozo hɛn ɖ’ayǐ

Nǔnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ e nɔ hɛn hlɔnhlɔn zozo tɔn ɖyɔ é nɔ ganjɛ zozo e ɖò hwlahwlá é wu jɛ nukɔn, ɖó é wɛ nyí alɔkpa taji e é nɔ zán dó hɛn hlɔnhlɔn ɖó te é. Nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ enɛ nɔ zán zozo e ɖò hwlahwlá é gègě sín ɖiɖe alǒ ɖiɖe tɔ́n ɖò hwenu e è ɖò fazɛ lɛ ɖyɔ wɛ é dó hɛn zozo ɖó te. Hwenu e è ɖò nǔ enɛ wà wɛ é ɔ, jɔhɔn e ɖò nǔ ɔ mɛ é nɔ ɖibla nɔ mɔ̌. Nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn hlɔnhlɔn zozo tɔn é enɛ ɖó lè ɖaxó ɖaxó lɛ ɖi hlɔnhlɔn ɖaxó ɖiɖó kpo hlɔnhlɔn kpɛví ɖiɖó kpo.

Nǔ e nɔ zɔ́n bɔ nǔ lɛ nɔ huzu sín ninɔmɛ ɖé mɛ bo nɔ wá ninɔmɛ ɖevo mɛ é wɛ è nɔ ylɔ ɖɔ phase transition. Ðò aca mɛ ɔ, huzuhuzu enɛ nɔ jɛ ɖò ninɔmɛ isothermique alǒ sɛkpɔ-isothermique mɛ bɔ hlɔnhlɔn ɖyɔɖyɔ ɖaxó ɖé nɔ xwedó-zozo ɖaxó ɖé sín xixo alǒ ɖiɖe tɔ́n. È nɔ tinmɛ hlɔnhlɔn enɛ ɖɔ é nyí zozo e ɖò hwlahwlá ɖò fazɛ ɖyɔɖyɔ mɛ é. Ðò taji ɔ, zozo e ɖò nǔglɔ bo nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔ gègě sín huzuhuzu mɛ é d’agba tawun hú zozo e è nɔ mɔ é tɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, sin ɖó hlɔnhlɔn zozo tɔn ɖé bo nɔ ɖibla yì 4,2 kJ/kg· degré , bɔ ɖò hwenu e é ɖò nǔ syɛnsyɛn ɖé mɛ bo ɖò nǔ syɛnsyɛn ɖé mɛ wá wɛ é ɔ (glace e nɔ xú ɖò sìn mɛ é), sin sixu yí hlɔnhlɔn 355 kJ/kg ɖi zozo e ɖò hwlahwlá bo nɔ ɖyɔ ɖò fazɛ lɛ mɛ é ɖɔhun. É ɖò mɔ̌ có, ɖò hlɔnhlɔn ɖiɖó linu ɔ, zozo e ɖò hwlahwlá bo nɔ ɖyɔ ɖò fazɛ lɛ mɛ é zinzan nyɔ́ hú wlɛnwín ɖěɖee nɔ ganjɛ zozo e è nɔ mɔ nǔ jɛ wu é kɛɖɛ jí lɛ é tawun.

Nǔ e nɔ ɖyɔ ɖò nǔ lɛ mɛ é sín akpáxwé ɛnɛ wɛ ɖò taji: nǔ syɛnsyɛn-syɛnsyɛn, nǔ syɛnsyɛn-sin, nǔ syɛnsyɛn-gaz, kpo gaz sìn-sin kpo. É ɖò mɔ̌ có, è nɔ mɔ ɖɔ è ɖó na hɛn nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ solid-gas kpo liquide-gas kpo é ɖó hlɔnhlɔn ɖaxó ɖò zozo e ɖò hwlahwlá é mɛ, bɔ huzuhuzu ɖaxó e ɖò hlɔnhlɔn mɛ lɛ é nɔ zɔ́n bɔ azɔ̌wiwa ɖò nǔjɔnǔ mɛ nɔ vɛwǔ d’eji, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó dogbó nú azɔ̌wiwa yetɔn. Ðò vogbingbɔn mɛ ɔ, hlɔnhlɔn -solid phase transitions, ee nɔ jɛ hwenu e nǔ syɛnsyɛn ɖé nɔ ɖyɔ sín ninɔmɛ kristalu tɔn ɖé mɛ bo nɔ wá ɖevo mɛ é nɔ ɖè huzuhuzu kpɛví kpɛví lɛ xlɛ́ ɖò hlɔnhlɔn mɛ bo nɔ lɛ́ ɖè supercooling kpò, amɔ̌, zozo e è nɔ ɖè tɔ́n alǒ yí é nɔ hwe hú hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn tɔn ɖevo lɛ ɖò kpaa mɛ. Ðò hlɔnhlɔn-sin sín hlɔnhlɔn mɛ ɔ, nǔ ɔ nɔ ɖyɔ sín hlɔnhlɔn mɛ bo nɔ huzu sin mɛ. Nǔwiwa enɛ byɔ ɖɔ è ni zán nǔ e mɛ è na hɛn sin ɔ ɖó é ɖé có, huzuhuzu e ɖò hlɔnhlɔn ɔ mɛ é hwe hú ee ɖò gaz syɛnsyɛn- kpo sin-gaz kpo sín huzuhuzu lɛ mɛ é tawun, bɔ zozo e ɖò hwlahwlá é nɔ lɛ́ sukpɔ́ tawun hú ee ɖò jɔhɔn syɛnsyɛn-syɛnsyɛn sín huzuhuzu lɛ mɛ é. É ɖò mɔ̌ có, è nɔ kpɔ́n nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ solid-liquid phase transitions é dó mɔ wlɛnwín e nɔ w’azɔ̌ hugǎn bo nɔ lɛ́ zán ɖò fí gègě é.

Hwenɛnu ɔ, nǔ alɔkpa gègě tíìn bɔ è nɔ zán ɖò nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn jɔhɔn ɖyɔ é mɛ, bɔ è nɔ má ye ɖó wè ɖò taji, sɔgbe xá nǔ e ye ɖó é: nǔ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é kpo nǔ e ma ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ ǎ lɛ é kpo. Nǔ e nɔ ɖyɔ fazɛ̀ organique lɛ é wɛ nyí nǔ taji ɖé lɛ ɖi paraffine wax, alcools, kpo acide gras kpo; hwenu e nǔ e nɔ ɖyɔ fazé inorganique lɛ é ɔ, jɛ̌ e è sɔ́ sìn dó bló na lɛ é, jɛ̌ e è hɛn xú lɛ é kpo gan lɛ kpo alǒ nǔ e è sɔ́ dó bló ye na lɛ é kpo wɛ nɔte nú ye. Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, nǔ e nɔ ɖyɔ fazɛ̀ organique lɛ é nɔ nyɔ́ hugǎn nú hlɔnhlɔn thermique hɛn ɖ’ayǐ ɖò jɔhɔn ɖaxó mɛ, bɔ nǔ e nɔ ɖyɔ fazè inorganique lɛ é nɔ ɖè hlɔnhlɔn thermique hɛn ɖ’ayǐ sín azɔ̌ ɖagbe hugǎn lɛ xlɛ́ ɖò jɔhɔn ɖaxó lɛ mɛ.

Nǔhɛ́ntɛn zozo tɔn thermochimique

É ɖò mɔ̌ có, è ɖó na hɛn nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ thermochimique é dó ayi mɛ, bo na dó sixu jla hlɔnhlɔn ɖaxó ɖé ɖó ɖò volume ɖokpo ɖokpo mɛ, bo na yì GJ/m3 sín jlɛ̌ jí. Nú è na sɔ́ jlɛ́ dó nǔ enɛ wu ɔ, hlɔnhlɔn e ɖò nǔ e nɔ hɛn zozo ɖó linlin mɛ lɛ é mɛ é ɖibla yì wǒgɔ́ ɖokpo -, bɔ nǔ e nɔ hɛn zozo ɖò nǔglɔ lɛ é tɔn nyí akpáxwé ɖokpo kpowun. Gɔ́ na ɔ, enyi è ɖè nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é ɖó vo ɔ, nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ enɛ sixu zɔ́n bɔ è na hɛn hlɔnhlɔn zozo tɔn e ma nɔ hɛn nǔ gblé ǎ é ɖé ɖó xɔmɛ sín fífá mɛ, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, è nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ na jiɖe mɛ hugǎn lɛ é ɖokpo nú hlɔnhlɔn zozo tɔn e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ɖò ɖaxó- kpo hwenu línlín kpo mɛ é. Ðó huzuhuzu vovo e ɖò bǔninɔ sinmɛ tɔn e nɔ ɖ’alɔ ɖò hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ sín tuto ɔ mɛ lɛ é jí wutu ɔ, è sixu lɛ́ má hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ thermochimique tɔn ɖó akpáxwé taji wè jí: hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ ɖò chemisorption kpo hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ ɖò reaction chimique kpo mɛ.

Chemisorption thermique hɛn ɖ’ayi mɛ ɔ, é nyɔ́ tawun nú azɔ̌wiwa ɖò fí e jɔhɔn ma nɔ syɛn sɔmɔ̌ ɖè ǎ lɛ é. É nɔ ganjɛ hlɔnhlɔn agbaza tɔn alǒ sinmɛ tɔn e ɖò mɔ̌to lɛ tɛntin é sín ɖiɖó kpo ɖiɖekpo kpo wu (ɖi hlɔnhlɔn van der Waals tɔn lɛ, hlɔnhlɔn élɛktrɔstatiki tɔn lɛ, kpodo kancica hydrogène tɔn lɛ kpo) ɖò nǔ e nɔ dɔn nǔ syɛnsyɛn lɛ kpo nǔ e nɔ dɔn jɔhɔn lɛ é kpo tɛntin bo na dó sixu hɛn zozo bo lɛ́ ɖè tɔ́n. Nǔnywɛ xwitixwitizɔ́ enɛ ɔ, tutoblonunu alɔkpa wè wɛ ɖ’emɛ tawun: ɖokpo nyí tutoblonunu jɛ̌ tɔn e mɛ è nɔ sɔ́ sìn dó bló nǔ na é ɖé; mɛ wegɔ ɔ nyí tutoblonunu e mɛ è nɔ mɔ ammoniaque ɖè é ɖé, bo nɔ zán ammoniaque sín mɔ̌to lɛ dó bló nǔ e nɔ hɛn nǔ wá é. Tablo 1-2 xlɛ́ alɔkpa tawun tawun lɛ, zozo hɛn/ɖetɔn sín zozo lɛ, kpo hlɔnhlɔn hɛn sín hlɔnhlɔn kpo ɖò nǔ e è nɔ zán hwɛhwɛ bo nɔ hɛn zozo chemisorption tɔn gègě mɛ lɛ é mɛ.

Tablo 1-2 Nǔ e è nɔ zán hwɛhwɛ bo nɔ hɛn nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é ɖó é:

É ɖò mɔ̌ có, è nɔ zán hlɔnhlɔn e è nɔ zán ɖò jɔhɔn mɛ é ɖò jɔhɔn ɖaxó - kpo jɔhɔn ɖaxó - kpo mɛ, bɔ tuto tɔn lɛ gbɔn vo, ɖi mɛtan ɖiɖó ɖyɔɖyɔ, ammoniaque ɖiɖó kpo ɖiɖekpo kpo, gan hydrides, carbonates, oxides gan tɔn lɛ, kpodo hydroxydes gan tɔn lɛ kpo. Wlɛnwín enɛ lɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ hɛn hlɔnhlɔn zozo tɔn ɖó te bo nɔ lɛ́ ɖè tɔ́n gbɔn nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é gbídígbídí kpo ye xixo kplé kpo gblamɛ. Hlɔnhlɔn hɛn ɖ’ayǐ alɔkpa enɛ ɖó hlɔnhlɔn nǔwiwa tɔn ɖaxó lɛ, hlɔnhlɔn ɖaxó ɖé, kpo hlɔnhlɔn e nɔ w’azɔ̌ é sín hlɔnhlɔn ɖaxó ɖé kpo. Amɔ̌, ɖò nǔwiwa lɛ mɛ ɔ, tagba lɛ kpó ɖò te, kaka jɛ akwɛzinzan jí, nǔ e è nɔ zán lɛ é sín xúxú jí, kpo gaz e è nɔ hɛn ɖ’ayǐ é kpo jí. Énɛ́ ɔ́ wú ɔ́, é ɖò dandan ɖɔ è ni bló dobanúnǔ gɔngɔn ɖé dó nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ wà nǔ é jí, bo lɛ́ bló bɔ nǔwiwa ɔ na yì ganji, bo na dó bló bɔ azɔ̌ ɔ bǐ na nyɔ́ hugǎn.

Nǔ e è nɔ zán dó hɛn hlɔnhlɔn zozo tɔn lɛ é ɖó tuto syɛnsyɛn lɛ, bo lɛ́ ɖó nǔ e nɔ d’alɔ mɛ lɛ é gègě, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ zán akwɛ gègě dó bɛ́ azɔ̌ ɔ. Hwenɛnu ɔ, è ko zán hlɔnhlɔn ultra-e ɖò hlɔnhlɔn ɖokpo ɖokpo mɛ é bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ. Gɔ́ na ɔ, ɖó nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ bló nǔ lɛ é vɛwǔ wutu ɔ, é vɛwǔ bɔ è na kpé nukún dó lee nǔ lɛ nɔ yì gbɔn é wu ganji, bɔ nǔ e è nɔ wà lɛ é ɖé lɛ ɖó nǔ e è byɔ ɖò mɛ sí lɛ é syɛnsyɛn, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ tutoblonunu ɔ bǐ nɔ w’azɔ̌ ganji. Enɛ wu ɔ, è ɖó na lɛ́ ba dò nú nǔ gɔ́ngɔ́n ɖevo lɛ dó nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn hlɔnhlɔn thermochimique tɔn ɖó te é jí, bo na dó sixu ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ.